Beperktedijkbewaking schreef op 30 oktober 2025 05:37:
VERVOLG
Hoe maak je soft X-rays van ca 1 nm? Da's nog niet zo simpel.
Om te beginnen, het gaat dan om fotonen (de 'kwanta' van alle elektromagnetische straling) van ca 1 keV (om precies te zijn, 1 keV komt overeen met 1,24 nm).
Da's een lastige energie. Die wek je niet zomaar op. Voor protonen in een versneller is het belachelijk laag, zie mijn vorige post.
Bij medische X-ray therapie worden veel hogere energieën gebruikt, tot ca 100 keV. Oftewel golflengtes van 0,01-0,02 nm. In 2021 heb ik weken lang bestralingen van dat type ondergaan, elke dag 1000x een tandartsfoto. Het is allemaal goed afgelopen, dank u.
Maar toen heb ik me er dus tot detail in verdiept, had toch niks anders te doen. Had er soms leuke gesprekjes over met de radio-oncologe. Mijn leven lag (voor een deel) in haar handen, maar als ze tijd had discussieerden we over dosimetrie, doordringlengtes en zo.
De gebruikelijke manier om dat soort X-rays te creëren is om elektronen in een vacuümbuis te versnellen (eigenlijk een 100 jaar oude techniek) en die op een target van wolfraam te laten inslaan. De lagere elektronenschillen in de wolfraamatomen worden dan geëxciteerd, waarna ze terug vallen naar hun normale quantumbaan onder uitzending van behoorlijk energetisch (ca 60 keV, even uit het blote hoofd) X-ray foton.
Die energieën en bijbehorende golflengtes zijn niet naar willekeur te kiezen. De atomaire wereld is nu eenmaal gekwantiseerd. En zoveel keus is er niet, binnen de praktische beperkingen van de beschikbare, hanteerbare, betaalbare en ook verder geschikte materialen (lees: metalen).
De ca 1 keV oftewel ca 1 nm X-rays die Substrate zegt te gebruiken is niet alledaags. Ik zou zo gauw geen normaal bruikbaar metaal weten dat - hoe ook geëxciteerd - die golflengte makkelijk uit zou kunnen zenden. Maar mogelijk is dat er wel.
ALS Substrate echt iets geweldigs in handen heeft, is het dus niet die "particle accelerator", dat is commerciële blabla. Het is -eventueel - het materiaal dat ze gebruiken. Ik ben zeer benieuwd (lang geleden schreef ik een proefschrift over de elektronische eigenschappen van metalen).
TENSLOTTE:
Zou dit alles compleet nieuw zijn voor ASML? Ik kan het me nauwelijks voorstellen. Dat al die knappe koppen daar hebben zitten slapen.